Vận tốc

Vận tốc là đại lượng . Trên trục x, vận tốc trung bình là $v_{\mathrm{av}-x}=\mathrm{\Delta }x/\mathrm{\Delta }t$ với $\mathrm{\Delta }t>0$, còn vận tốc tức thời là $v_x=dx/dt$. Dấu của thành phần cho biết hướng chuyển động theo trục đã chọn.

Lĩnh vực: Cơ học, nhiệt, điện từ và lượng tử

Định nghĩa trên trang này được dùng trong lĩnh vực vừa nêu. Một từ giống nhau ở môn khác có thể mang nghĩa khác.

Bài giảng dùng khái niệm này

• Chuyển động trên đường thẳngVật lý 1
• Thuyết tương đốiVật lý 2

Giải thích kỹ thuật

Vận tốc trung bình dùng giữa hai đầu và cả khoảng thời gian. Vận tốc tức thời dùng khi khoảng thời gian tiến tới không. Không lấy giá trị tại một thời điểm thay cho trung bình trên một khoảng nếu chưa biết đặc điểm chuyển động.

Trên x–t, độ dốc dây cung là vận tốc trung bình, còn độ dốc tiếp tuyến là vận tốc tức thời. Đường cong x–t không phải quỹ đạo thật của vật. Vận tốc bằng không khi tiếp tuyến nằm ngang; tọa độ tại đó có thể khác không.

Nguồn: Young & Freedman, ấn bản 15, mục 2.1–2.2, trang in 34–40, công thức (2.2)–(2.3), Ví dụ 2.1; Ví dụ 2.5, trang in 49.

Ví dụ

Trong Ví dụ 2.1, từ 1,0 s đến 2,0 s báo có vận tốc trung bình 15 m/s; vận tốc tức thời ở 1,0 s là 10 m/s.

Khi nào cần dùng?

Đọc độ dốc vị trí theo thời gian và xác định hướng chuyển động.

Câu hỏi ôn lại

Hai vật đi qua cùng một điểm tại cùng thời điểm có nhất thiết cùng vận tốc không?

Xem đáp án

Không. Ở Ví dụ 2.5, khi gặp nhau, ô tô đi 15 m/s còn cảnh sát đi 30 m/s.

Thuật ngữ liên quan

• Độ dời
• Tốc độ chuyển động
• Gia tốc