Gia tốc

Gia tốc là đại lượng mô tả sự biến thiên . Trên trục x, $a_{\mathrm{av}-x}=\mathrm{\Delta }{v}_x/\mathrm{\Delta }t$ với $\mathrm{\Delta }t>0$, còn $a_x=d{v}_x/dt$. Gia tốc dương không tự có nghĩa vật nhanh dần.

Lĩnh vực: Cơ học, nhiệt, điện từ và lượng tử

Định nghĩa trên trang này được dùng trong lĩnh vực vừa nêu. Một từ giống nhau ở môn khác có thể mang nghĩa khác.

Bài giảng dùng khái niệm này

• Chuyển động trên đường thẳngVật lý 1

Giải thích kỹ thuật

Trong chuyển động thẳng, dấu của gia tốc cho biết có dấu đang tăng hay giảm, không tự cho biết tốc độ tăng hay giảm. Khi $v_x$ và $a_x$ cùng dấu, vật nhanh dần. Khi trái dấu, vật chậm dần. Tại điểm đổi chiều, $v_x=0$ không bắt buộc $a_x=0$.

Trên v_x–t, gia tốc tức thời là độ dốc tiếp tuyến. Trên đồ thị x–t, gia tốc là bậc hai $a_x=d^{2}x/d{t}^2$. Với a_x không đổi, là hàm tuyến tính của thời gian; công thức vận tốc trung bình bằng nửa tổng vận tốc đầu và cuối chỉ được dùng trong trường hợp này.

Nguồn: Young & Freedman, ấn bản 15, mục 2.3–2.4, trang in 40–49, công thức (2.4)–(2.6), Bảng 2.3–2.4 và phương trình (2.10).

Ví dụ

Trong Ví dụ 2.2(c), từ $-0.4\mathrm{m}/\mathrm{s}$ đến $-1.0\mathrm{m}/\mathrm{s}$ trong $2.0\mathrm{s}$ cho gia tốc trung bình $-0.3\mathrm{m}/{\mathrm{s}}^2$, trong khi tốc độ tăng.

Khi nào cần dùng?

Đọc độ dốc và phân biệt nhanh dần, chậm dần theo dấu của vận tốc và gia tốc.

Câu hỏi ôn lại

Trong chuyển động thẳng, và gia tốc trái dấu thì tốc độ biến đổi thế nào?

Xem đáp án

Tốc độ giảm trên khoảng chúng trái dấu. Cùng dấu thì tốc độ tăng.

Thuật ngữ liên quan

• Vận tốc
• Đạo hàm
• Rơi tự do