Định luật Hubble

Quan hệ giữa lùi do giãn nở và khoảng cách phù hợp tại một thời điểm trong mô hình vũ trụ đồng nhất, với hệ số tỉ lệ là tham số Hubble.

Lĩnh vực: Cơ học, nhiệt, điện từ và lượng tử

Định nghĩa trên trang này được dùng trong lĩnh vực vừa nêu. Một từ giống nhau ở môn khác có thể mang nghĩa khác.

Bài giảng dùng khái niệm này

• Vật lý hạt và vũ trụ họcVật lý 2

Giải thích kỹ thuật

Với hệ số tỉ lệ a và thời gian vũ trụ, tham số Hubble là:

$$H=\frac{\dot{a}}{a}.$$

Tại một thời điểm, giãn nở của một khoảng cách riêng phù hợp là H nhân khoảng cách ấy. Thang thời gian nghịch đảo H₀ không tự bằng tuổi chính xác của một vũ trụ có lịch sử tăng tốc hoặc giảm tốc. Các vận tốc riêng của thiên hà cũng cần phân biệt với phần do giãn nở.

Ví dụ

Ở miền khoảng cách và phù hợp, một thiên hà xa hơn có vận tốc lùi do giãn nở lớn hơn theo cùng một hệ số Hubble.

Khi nào cần dùng?

Ước lượng khoảng cách và phân biệt các thang thời gian của giãn nở.

Câu hỏi ôn lại

Tên hằng số Hubble có nghĩa giá trị này không đổi trong toàn lịch sử vũ trụ không?

Xem đáp án

Không. $H_0$ chỉ giá trị tại thời điểm hiện tại của mô hình. Tham số $H$ nói chung biến đổi theo thời gian.

Thuật ngữ liên quan

• Độ dịch chuyển đỏ
• Mật độ tới hạn vũ trụ
• Năng lượng tối

Tài liệu tham khảo

Young & Freedman, University Physics with Modern Physics, ấn bản 15, chương 44, trang 1483–1518.