Chương này vận dụng quan điểm duy vật biện chứng vào lịch sử xã hội. Mạch chính đi từ sản xuất vật chất và các quan hệ xã hội đến đời sống tinh thần, rồi trở lại vai trò chủ thể của con người.

Mỗi chủ đề dưới đây được trình bày trên một trang riêng. Trong trang chủ đề, phần Notes giải thích nội dung và các mối liên hệ, còn tab Bài tập dành cho câu hỏi vận dụng cùng lời giải.

Các chủ đề trong chương

1. 1Sản xuất vật chất, lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuấtSản xuất vật chất đặt cơ sở cho các quan hệ và sự phát triển xã hội.
2. 2Cơ sở hạ tầng, kiến trúc thượng tầng và hình thái kinh tế - xã hộiLàm rõ quan hệ kinh tế, thể chế và quá trình phát triển các hình thái xã hội.
3. 3Giai cấp, dân tộc và nhân loạiPhân biệt giai cấp, dân tộc, nhân loại và các quan hệ giữa chúng.
4. 4Nhà nước và cách mạng xã hộiGiải thích nguồn gốc nhà nước, chức năng và điều kiện cách mạng xã hội.
5. 5Tồn tại xã hội và ý thức xã hộiĐời sống vật chất và tinh thần tác động qua lại thông qua những quan hệ nào?
6. 6Con người, cá nhân và quần chúng nhân dânCon người hình thành trong quan hệ xã hội và chủ động sáng tạo lịch sử ra sao?

Tài liệu tham khảo

1. Hội đồng biên soạn, Phạm Văn Đức (chủ biên, 2019). Giáo trình Triết học Mác – Lênin. Dành cho bậc đại học, khối các ngành ngoài lý luận chính trị. Hà Nội. Chương 3, tr. 144–254.
2. Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2024). Bài tập Triết học Mác - Lênin. Hà Nội. Chương 3, phần Bài tập.