Chương này đi từ vật chất và ý thức đến cách nhìn sự vật trong mối liên hệ, vận động và phát triển. Phần cuối giải thích con người nhận thức hiện thực thế nào và vì sao tri thức phải được kiểm nghiệm bằng thực tiễn.

Mỗi chủ đề dưới đây được trình bày trên một trang riêng. Trong trang chủ đề, phần Notes giải thích nội dung và các mối liên hệ, còn tab Bài tập dành cho câu hỏi vận dụng cùng lời giải.

Các chủ đề trong chương

1. 1Vật chất và các hình thức tồn tạiPhân biệt phạm trù vật chất với vật thể, vận động và các hình thức tồn tại.
2. 2Nguồn gốc và bản chất của ý thứcGiải thích nguồn gốc tự nhiên, xã hội và tính sáng tạo của ý thức.
3. 3Quan hệ vật chất và ý thứcVật chất quyết định ý thức và ý thức tác động trở lại qua thực tiễn ra sao?
4. 4Mối liên hệ phổ biến và sự phát triểnHai nguyên lý dẫn đến cách xem xét toàn diện, phát triển và lịch sử cụ thể.
5. 5Sáu cặp phạm trùPhân biệt từng cặp phạm trù, sự chuyển hóa và ý nghĩa khi phân tích hiện thực.
6. 6Ba quy luật cơ bảnTìm hiểu nguồn gốc, cách thức và khuynh hướng của sự phát triển.
7. 7Thực tiễn và nhận thứcThực tiễn hình thành, thúc đẩy và kiểm nghiệm nhận thức bằng cách nào?
8. 8Con đường nhận thức và chân lýLiên hệ cảm tính, lý tính, thực tiễn và các tính chất của chân lý.

Tài liệu tham khảo

1. Hội đồng biên soạn, Phạm Văn Đức (chủ biên, 2019). Giáo trình Triết học Mác – Lênin. Dành cho bậc đại học, khối các ngành ngoài lý luận chính trị. Hà Nội. Chương 2, tr. 61–143.
2. Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (2024). Bài tập Triết học Mác - Lênin. Hà Nội. Chương 2, phần Bài tập.